ม.ต้น

กระบวนการแสวงหาความรู้ทางวิทยาศาสตร์

 

 

 

 

       

           กระบวนการวิทยาศาสตร์  (Process  of  Science)  เป็นกระบวนการที่ผู้เรียนใช้ค้นคว้า

 

หาองค์ความรู้ (body  of  knowledge)   ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์เป็นทักษะสำคัญ

 

ประการหนึ่งของกระบวนการวิทยาศาสตร์ ที่ต้องพัฒนาผู้เรียนให้มีความรู้ ความเข้าใจ ตระหนักเห็น

 

ความสำคัญ และมีความชำนาญเพื่อสามารถค้นหาความรู้ด้วยตนเองได้  การแสวงหาความรู้ ความเข้า

 

ใจธรรมชาติของมนุษย์นั้น จะเกิดจากการสังเกตธรรมชาติและปรากฏการณ์ทางธรรมชาติแล้วรวบรวม

 

ข้อมูลผ่านทางประสาทสัมผัส นำข้อมูลที่ได้ไปจัดจำแนกและคิดพิจารณาเหตุและผล เกิดเป็นความคิด

 

และความเชื่อ นำความคิดความเชื่อไปปฏิบัติก่อให้เกิดการสังเกต การรวบรวมข้อมูล และ การคิดเป็น

 

วัฏจักรอย่างนี้ไปเรื่อย ๆ

 

 

           วิธีการคิดทางวิทยาศาสตร์และวิธีการทางวิทยาศาสตร์ ทำให้เกิดลำดับขั้นตอนในการกระทำ

 

ต่อเนื่อง จนได้ความรู้ออกมาที่ระดับหนึ่ง จึงรวมเรียกวิธีการคิด และวิธีการทางวิทยาศาสตร์ว่า

 

กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ จัดเป็นกระบวนการแสวงหาความรู้ทางวิทยาศาสตร์

 

 

           การแสวงหาความรู้ทางวิทยาศาสตร์ มีพื้นฐานมาจากความคิดและความเชื่อทางปรัชญา

 

ความคิด ความเชื่อ และปัญหาทางปรัชญาต่าง ๆ ที่สืบทอดกันมายังไม่ได้รับการทดลอง ทดสอบ

 

แก้ปัญหา ยังไม่มีการยืนยันว่าเป็นข้อเท็จจริงตลอดทั้งความขัดแย้งระหว่างความคิดเก่ากับหลักฐานที่

 

พบใหม่ต่าง ๆ เหล่านี้ เป็นแหล่งสร้างความสนใจ และสร้างปัญหาขึ้นในจิตใจของผู้ใฝ่หาข้อเท็จจริง

 

ในธรรมชาติ ผลงานของผู้สนใจเหล่านี้ได้ค่อย ๆ เปลี่ยนลักษณะความคิด ความเชื่อ ที่ลึกลับซับซ้อน

 

เต็มไปด้วยความไม่แน่นอนทั้งหลาย มาเป็นระบบความรู้ทางวิทยาศาสตร์จากความคิด ความเชื่อ และ

 

ปัญหาทางปรัชญาของคนรุ่นก่อน ๆ

 

 

           องค์ประกอบที่สำคัญอีกประการหนึ่ง ในการแสวงหาความรู้ทางวิทยาศาสตร์ คือ ทักษะ

 

กระบวนการที่นักวิทยาศาสตร์  จะต้องมีและใช้ในแต่ละขั้นตอนของการแสวงหาความรู้ทางวิทยา

 

ศาสตร์  เช่น ขั้นตอนการสังเกต  การรวบรวมข้อมูลจะต้องมีทักษะในกระบวนการสังเกต การวัดและ

 

การเรียบเรียงรวบรวมข้อมูล เป็นต้น ลักษณะที่ถือว่าเป็นหัวใจของการแสวงหาความรู้ ทางวิทยา

 

ศาสตร์อีกประการหนึ่ง คือ นักวิทยาศาสตร์เชื่อถือในผลของการสังเกตและการทดลอง การสังเกต

 

หมายถึงการพิจารณาปรากฏการณ์ที่ศึกษาอย่างใกล้ชิด ละเอียดชัดเจน โดยการวัด และรวบรวมข้อมูล

 

ส่วนการทดลองนั้นควบคู่มากับการสังเกต เพราะการทดลองในการแสวงหาความรู้ทางวิทยาศาสตร์

 

หมายถึง การเปลี่ยนแปลงเงื่อนไขตามแผนที่กำหนดไว้ ซึ่งจะทำให้เกิดปรากฏการณ์อันเป็นแนวทาง

 

เปิดเผยให้ทราบว่า อะไรเป็นต้นเหตุของการเปลี่ยนแปลงในปรากฏการณ์นั้น หรืออีกนัยหนึ่ง การ

 

ทดลองเป็นวิธีการถามปัญหาเกี่ยวกับธรรมชาติที่ค่อนข้างจะกะทัดรัดวิธีหนึ่ง

 

 

           จากลักษณะการแสวงหาความรู้ทางวิทยาศาสตร์ ดังกล่าวข้างต้น จะเห็นได้ ว่าองค์ประกอบ

 

ที่เป็นชนวนของการแสวงหาความรู้ คือ ความอยากรู้อยากเห็น ความไม่เชื่อถือ ยึดมั่น และพอใจใน

 

ความรู้เดิม มีใจกว้างพร้อมที่จะยอมรับ แนวคิดใหม่จากผลการสังเกต การทดลอง และข้อมูลใหม่ๆ

 

เสมอ ความมีอิสรเสรีภาพทางความคิด การสนใจในเหตุการณ์  และการเปลี่ยนแปลงใหม่ ๆ นั่นคือ

 

องค์ประกอบทาง เจตคติทางวิทยาศาสตร์เมื่อเริ่มต้นได้แล้วการแสวงหาความรู้ทางวิทยาศาสตร์

 

ก็จะดำเนินต่อไป โดยการสร้างกระบวนการแสวงหาความรู้ทางวิทยาศาสตร์ (การสังเกต  การวัด

 

การรวบรวมข้อมูล การจำแนกประเภท ฯลฯ) กระบวนการแสวงหาความรู้เป็นวิถีทางของการคิดที่

 

สากลสำหรับวิทยาศาสตร์จะแตกต่างกันก็เฉพาะการเริ่มต้นและขั้นตอนในรายละเอียดเท่านั้นและ

 

อยู่ในขอบเขตที่เรียกได้ว่าเป็น วิธีการทางวิทยาศาสตร์เช่นเดียวกัน

 

 

           กระบวนการแสวงหาความรู้ทางวิทยาศาสตร์ เป็นกระบวนการที่ต้องอาศัยลำดับขั้นตอนการ

 

ดำเนินงานรวมทั้งความมีเจตคติทางวิทยาศาสตร์ของผู้ศึกษาค้นคว้า จึงจะทำให้ประสบความสำเร็จ

 

 

           กระบวนการในการแสวงหาความรู้ทางวิทยาศาสตร์ ประกอบด้วย

 

                1)  วิธีการทางวิทยาศาสตร์

 

                2)  ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์