บทความ

บทความ

เปิดห้องเรียนวิทยาศาสตร์

สู่โลกกว้างใช้แหล่งเรียน

รู้รอบข้างเป็นครู

 

อาจารย์ชัยทศ ผู้เขียน

   

เปิดห้องเรียนวิทยาศาสตร์สู่โลกกว้างใช้แหล่งเรียนรู้รอบข้างเป็นครู

กับ อาจารย์ชัยทศ  จำเนียรกุล ครูแกนนำวิชาวิทยาศาสตร์

โรงเรียนสายน้ำผึ้ง ในพระอุปถัมภ์ฯ ปริญญาโทสาขาการสอนวิทยาศาสตร์

การเรียนการสอนในชั้นเรียน ถ้าครูสอนโดยการอธิบายประกอบรูปภาพเพียงอย่างเดียวก็อาจจะทำให้นักเรียนเบื่อหน่าย และไม่เข้าใจถึงจุดประสงค์การเรียนอย่างแท้จริง นักเรียนอาจท่องจำแต่ทฤษฎีหรือข้อสรุปต่างๆ โดยไม่เห็นถึงความสำคัญ และประโยชน์ของสิ่งที่นักเรียนกำลังเรียนอยู่เลย  อีกทั้งปัจจุบันแหล่งเรียนรู้ต่างๆ มีเพิ่มขึ้นมามากมาย การเรียนจึงไม่จำกัดอยู่แค่ในห้องเรียน อยู่ที่ว่าครูผู้สอนจะเลือกแหล่งเรียนรู้ใดให้เหมาะสม และสอดคล้องกับเนื้อหาในบทเรียน

 

การจัดกิจกรรมนอกห้องเรียน                                                                                

 

การจัดกิจกรรมพานักเรียนออกไปศึกษาเรื่องที่เรียนในแหล่งเรียนรู้ต่างๆ เป็นสิ่งที่ดี รวมทั้งเป็นประโยชน์ต่อการพัฒนาศักยภาพของนักเรียน และเพื่อเป็นการส่งเสริมให้นักเรียนมีประสบการณ์การเรียนรู้ด้วยตนเอง   สามารถนำความรู้และประสบการณ์จากการเรียนรู้ในแต่ละสาขาวิชามาบูรณาการให้เกิดการสร้างสรรค์สิ่งที่ดีงามให้แก่ตนเองและสังคม 

 

การพานักเรียนออกไปทำกิจกรรมนอกห้องเรียนนั้น ก่อนอื่นครูควรจะไปสำรวจดูว่าสถานที่ที่จะให้นักเรียนไปศึกษาเป็นอย่างไร ลำดับต่อมาครูควรให้เนื้อหาหรือความรู้ที่จำเป็น เพื่อเป็นพื้นฐานในการสังเกตหรือเสาะแสวงหาสิ่งที่ต้องการศึกษา ตลอดเวลาที่นักเรียนปฏิบัติการครูจะต้องคอยดูแลอย่างใกล้ชิดเพื่อช่วยเหลือแนะนำได้ทันที  ถ้านักเรียนมีจำนวนมากเกินกว่าครูคนเดียวจะดูแลได้ ครูอาจจัดหาผู้ช่วย เช่น ขอความร่วมมือกับครูคนอื่นๆ  หรือการจัดนักเรียนเป็นกลุ่มย่อยให้ช่วยเหลือและดูแลซึ่งกันก็สามารถช่วยได้

 

 

กิจกรรมทัศนศึกษา ศูนย์วิทยาศาสตร์เพื่อการศึกษา ท้องฟ้าจำลอง                                    

 

วิชา โลก ดาราศาสตร์ และอวกาศ ชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย ในความเป็นจริงแล้วเนื้อหาวิชานี้เป็นเรื่องที่กว้างและค่อนข้างซับซ้อน แต่ครูผู้สอนสามารถใช้แหล่งเรียนรู้และสื่อการสอนต่าง ๆ เพื่อให้นักเรียนเกิดความเข้าใจ  และจดจำได้ยาวนานโดยไม่ต้องอาศัยการท่องจำรวมทั้ง ได้เห็นในสิ่งต่าง ๆ ซึ่งไม่สามารถจะเกิดขึ้นได้จากการบอกกล่าวของครู

 

จึงทำให้เกิดการจัดกิจกรรมทัศนศึกษา  ศูนย์วิทยาศาสตร์เพื่อการศึกษา ท้องฟ้าจำลอง กับกลุ่มวิชาสาระวิทยาศาสตร์พื้นฐาน 1 (โลก ดาราศาสตร์ และอวกาศ) เพื่อเป็นการเสริมสร้างประสบการณ์การเรียนรู้ให้แก่นักเรียน รวมทั้งเป็นการสร้างสัมพันธ์อันดีระหว่างโรงเรียนกับชุมชนรอบโรงเรียน 

 

วัตถุประสงค์ มีดังนี้

  1. เพื่อเป็นการส่งเสริมให้นักเรียนมีประสบการณ์การเรียนรู้ด้วยตนเอง 

  2. เพื่อให้นักเรียนสามารถนำความรู้และประสบการณ์จากการเรียนรู้ในแต่ละสาขาวิชามาบูรณาการให้ได้เกิดการสร้างสรรค์สิ่งที่ดีงามให้แก่ตนเองและสังคม 

  3. เพื่อสร้างสัมพันธ์อันดีระหว่างโรงเรียนกับชุมชนรอบโรงเรียน 

  4. เพื่อใช้ชุมชนรอบโรงเรียนเป็นแหล่งการเรียนรู้ได้ประโยชน์อย่างสูงสุดต่อนักเรียน

 

งบประมาณที่ใช้การทัศนศึกษา

  1. ค่าเข้าชมท้องฟ้าจำลองคนละ 10 บาท  

  2. ค่าเข้าชมนิทรรศการตามอาคารต่าง ๆ คนละ 10 บาท

หมายเหตุ :  นักเรียนจ่ายค่าเข้าชมกับทาง ศูนย์วิทยาศาสตร์เพื่อการศึกษา ท้องฟ้าจำลอง เอง

 

ผลที่คาดว่าจะได้รับ

  1. เกิดการส่งเสริมให้นักเรียนมีประสบการณ์การเรียนรู้ด้วยตนเอง 

  2. ทำให้นักเรียนสามารถความรู้และประสบการณ์จากการเรียนรู้ในแต่ละสาขาวิชามาบูรณาการให้ได้เกิดการสร้างสรรค์สิ่งที่ดีงามให้แก่ตนเองและสังคม 

  3. เป็นการสร้างสัมพันธ์อันดีระหว่างระหว่างโรงเรียนกับชุมชนรอบโรงเรียน 

  4. ป็นการใช้ชุมชนรอบโรงเรียนเป็นแหล่งการเรียนรู้ได้ประโยชน์อย่างสูงสุดต่อนักเรียน

 

การติดตามประเมินผล

  1. ประเมินจากจำนวนที่นักเรียนที่สนใจเข้าร่วมกิจกรรมทัศนศึกษา

  2. ประเมินจากแบบทดสอบที่ผู้สอนสร้างขึ้น

 

 

ศูนย์วิทยาศาสตร์เพื่อการศึกษา ท้องฟ้าจำลอง                                                             

 

ศูนย์วิทยาศาสตร์เพื่อการศึกษา (SCIENCE CENTRE FOR EDUCATION) ท้องฟ้าจำลอง มีการจัดแสดงนิทรรศการ ที่สัมผัสได้ทางวิทยาศาสตร์ ดาราศาสตร์  อวกาศ  ธรรมชาติวิทยา สิ่งแวดล้อมที่มีรูปแบบการนำเสนอที่ตื่นตาน่าสนใจ โดยเฉพาะการแสดงทาง ท้องฟ้าที่มีเพียงแห่งเดียวในประเทศไทย

 

เดิมใช้ชื่อว่า ศูนย์บริภัณฑ์เพื่อการศึกษา เป็นแหล่งเผยแพร่ความรู้ด้านวิทยาศาสตร์เทคโนโลยีธรรมชาติ  และสิ่งแวดล้อม ดาราศาสตร์และอวกาศ ที่เปิดโอกาสให้ทุกคนได้เข้ามาสัมผัสหาประสบการณ์ ความรู้ด้วยตนเองจากสื่อนิทรรศการหลากหลายรูปแบบที่ทันสมัย

 

เป็นศูนย์กลางการเผยแพร่ความรู้ และให้บริการด้านวิทยาศาสตร์เทคโนโลยี ดาราศาสตร์  อวกาศ  ธรรมชาติสิ่งแวดล้อมให้แก่นักเรียน นักศึกษา และประชาชนทั่วไป เพื่อส่งเสริมหลักสูตรทั้งการศึกษาในระบบและนอกระบบโรงเรียน และเป็นการศึกษาตามอัธยาศัย จัดบริการในรูปแบบของนิทรรศการการปฏิสัมพันธ์ ท้องฟ้าจำลอง  ห้องฉายเอนกทัศน์  ห้องทดลองหรือฐานปฏิบัติการห้องสมุดสื่อผสม รถนิทรรศการเคลื่อนที่ สวนวิทยาศาสตร์

 

โดยศูนย์วิทยาศาสตร์เพื่อการศึกษาท้องฟ้าจำลองกรุงเทพ  ตั้งอยู่ที่ 928 ถนนสุขุมวิท  เขตคลองเตย กทม.10110  ติดสถานีขนส่งเอกมัยมีรถประจำทางที่ผ่านสาย 2 , 25 , 38 , 40 , 48 , 72 ,98 , ปอ.501, ปอ.511,ปอ.13,ปอ.38  ถ้าเดินทางโดยรถไฟฟ้า BTS ลงสถานีเอกมัย

 

 

เนื้อหาของนิทรรศการ “ ดวงดาวกับชีวิต ”  โดยสรุป                                                     

 

มนุษย์เฝ้าติดตามสังเกตดวงดาวและท้องฟ้าติดต่อกันเป็นเวลานานพยายามอธิบายเหตุแห่งปรากฏการณ์ต่างๆ ที่เกิดขึ้นบนท้องฟ้า ตามความเชื่อและความรู้ที่มีในแต่ละยุคสมัยนำดวงดาวและท้องฟ้ามาเกี่ยวข้องสัมพันธ์กับวิธีชีวิตอย่างแนบแน่นเกิดเป็นประเพณี วัฒนธรรม หลากหลายทั่วโลก

 

การเฝ้าสังเกตศึกษาอย่างละเอียดถึงเหตุและผล ทำให้นักดาราศาสตร์รู้จัก เข้าใจธรรมชาติของโลก     ท้องฟ้าและดวงดาว  พบว่าโลกเป็นเพียงดาวเคราะห์เล็ก ๆ ดวงหนึ่งในระบบสุริยะที่มีดวงอาทิตย์เป็นดาวฤกษ์อยู่ที่ศูนย์กลางมีดาวเคราะห์และบริวารอื่นโคจรอยู่โดยรอบ

 

การศึกษาค้นคว้าอย่างละเอียดลึกซึ้งพบว่าดวงอาทิตย์เองก็เป็นเพียงดาวฤกษ์ธรรมดาๆ ดวงหนึ่งเหมือนกับดาวฤกษ์มากมายมหาศาลในท้องฟ้า ดวงอาทิตย์และดาวฤกษ์ทั้งหลายต่างก็มีชีวิตมีการเกิด การเปลี่ยนแปลง และแตกสลาย หมุนเวียนเปลี่ยนไป ดวงอาทิตย์ และดาวฤกษ์ จำนวนราว 100,000 ล้านดวง อยู่รวมกันด้วยด้วยแรงโน้มถ่วงในอาณาจักรของดวงดาวเรียกว่ากาแล็กซี่ทางช้างเผือก กล้องดูดาวตรวจพบกาแล็กซี่อื่นอีกจำนวนมากถึงแสนล้านกาแล็กซี่กระจายอยู่ในเอกภพที่กว้างใหญ่เกินความคิดจินตนาการโลกของเราเป็นเพียงดาวดวงเล็กจิ๋ว ดังธุลีฝุ่นในเอกภพที่กว้างใหญ่ไพศาลนี้

 

มนุษย์พัฒนาเทคโนโลยีทางด้านอวกาศอย่างรวดเร็วมาก จากดาวเทียมดวงแรกของโลก คือ สปุตนิก 1 ของรัสเซียขึ้นสู่อวกาศ  เมื่อ วันที่ 4 ตุลาคม 2500 ด้วยเวลาเพียงไม่กี่สิบปี ถึงปัจจุบันมีการส่งดาวเทียมขึ้นสู่อวกาศมากกว่าหมื่นดวง มียานอวกาศเดินทางไปสำรวจดาวดวงอื่น ที่อยู่ห่างไกลมนุษย์สามารถเดินทางไป    ดวงจันทร์ เดินทางออกไปใช้ชีวิตในอวกาศได้อย่างสะดวก เพิ่มความรู้ และความเกิดประโยชน์อย่างกว้างขวางต่อผู้คนทั่วโลก

 

 

รายละเอียดการฉายดาว                                                                                       

 

การฉายดาวที่ท้องฟ้าจำลองใช้เครื่องฉายดาวไซซ์ส รุ่นที่ 4 เป็นประดิษฐ์กรรมทางวิทยาศาสตร์ ประกอบด้วย ระบบเครื่องกล ระบบไฟฟ้า ระบบแสงที่ประณีต ซับซ้อน สามารถ ฉายดาวฤกษ์ได้ถึง 9,000 ดวง ฉายดวงอาทิตย์ ดวงจันทร์  ดาวเคราะห์ทั้ง 5 ดวง เคลื่อนผ่านกลุ่มดาวต่างๆ ได้ชัดเจน  รวมทั้งแสดงการเกิดสุริยุปราคา จันทรุปราคา ระบบสุริยะ และโลกหมุนรอบตัวเอง ให้ผู้ชมได้ชมอย่างน่าประหลาดใจ

 

การแสดงในห้องฉายดาว เปิดการแสดงวันอังคาร  ถึง วันอาทิตย์  มีรอบฉายดาวคือ

 

วันอังคาร - ศุกร์

1. รอบปกติ 11.00 น.  และ 14.30 น.

2. รอบจองพิเศษ  10.00 น.  และ  13.30 น.

 

วันเสาร์ อาทิตย์   เปิดแสดง 4 รอบ

1. เช้า  เริ่มแสดง  10.00  และ 11.00 น.

2. บ่าย  เริ่มแสดง  13.30 น.  และ 14.30 น.

 

ปิดการแสดง วันจันทร์ และวันหยุดพิเศษ สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ 02-3925952-60 ต่อ 2030 , 2031

 

 

                                   สรุปผลการพานักเรียนไปทัศนศึกษา                                        

 

                       ศูนย์วิทยาศาสตร์เพื่อการศึกษา ท้องฟ้าจำลอง 16/01/2004                          

 

ตารางประเมินผลการดำเนินการงานทัศนศึกษา

รายการประเมิน

ดีมาก

ดี

พอใช้

เวลาออกเดินทางไป กลับ

101

130

2

สถานที่ทัศนศึกษา

114

119

-

ความรู้ที่ได้จากการดูดาว ณ ท้องฟ้าจำลอง กรุงเทพฯ

143

90

-

ความรู้ที่ได้จากการเข้าชมศูนย์วิทยาศาสตร์เพื่อการศึกษา

138

95

-

เวลาของการเข้าชมสถานที่แต่ละแห่ง

122

111

1

ความสะดวกในการเดินทาง

118

115

1

 

จากการจัดกิจกรรมพานักเรียนออกไปศึกษา   ศูนย์วิทยาศาสตร์เพื่อการศึกษาท้องฟ้าจำลอง พบว่า นักเรียนให้ความร่วมมือในการทัศนศึกษาเป็นอย่างยิ่ง รวมทั้งมีความกระตือรืนร้นในการเรียน จดจำและเข้าใจบทเรียนมากขึ้น รวมทั้งชอบกิจกรรมการเรียนการสอนแบบนี้ และอยากให้จัดอีกบ่อยๆ

 

หากอาจารย์ หรือผู้สนใจท่านใด สนใจจะขอคำปรึกษาติดต่อได้ที่ 186 ร.ร. สายน้ำผึ้ง ในพระอุปถัมภ์  ซอยสุขุมวิท 20  ถนนสุขุมวิท  คลองเตย กรุงเทพมหานคร 10110  และ e-mail : chaiyatos@yahoo.com

 

เอกสารอ้างอิง

www.sci-educ.nfe.go.th

ศึกษาธิการ, กระทรวง. สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์. แบบเรียน ว.041101. กรุงเทพ ฯ 2546.